چرا ما فشار هوا را احساس نمی کنیم؟
هوایی که در اطراف ما قرار دارد، وزنی بسیار زیاد بر بدن وارد می کند؛ اما ما این فشار را به صورت مستقیم احساس نخواهیم کرد. دلیل اصلی این موضوع آن است که فشار هوای بیرون با فشار درون بدن ما، بهویژه درون ریه ها و مایعات بدن، در تعادل کامل قرار دارد. در واقع، بدن انسان به گونه ای طراحی شده که این فشار عظیم را خنثی کرده و مانع از ایجاد حس سنگینی می شود. اگر این تعادل بر هم بخورد، مانند زمانی که به ارتفاعات بالا می رویم یا در اعماق آب قرار می گیریم، آنگاه اثرات فشار هوا به طور واضحتری بر بدن آشکار می شود.
چرا ما فشار هوا را احساس نمی کنیم؟
وقتی در سطح دریا یا حتی در یک فضای باز قرار داریم، تصور می کنیم بدن ما آزاد و بدون فشار بوده، اما حقیقت کاملاً متفاوت است. در هر لحظه یک ستون عظیم از هوا بر بدن ما سنگینی کرده که وزن آن به هزاران کیلوگرم خواهد رسید. با وجود این حجم عظیم فشار، ما آن را احساس نمی کنیم. دلیل این موضوع در ساختار بدن انسان و اصل تعادل فشار نهفته می باشد. برای درک بهتر، بیایید ابتدا مفهوم فشار هوا را توضیح دهیم و سپس بررسی کنیم چرا ما متوجه آن نخواهیم شد.
فشار هوا چیست و چگونه ایجاد می شود؟
فشار هوا یا همان فشار اتمسفری، نیرویی بوده که بر اثر وزن مولکول های هوا به سطح زمین و موجودات زنده وارد خواهد شد. جو زمین از لایه های مختلفی تشکیل شده و هرچه به سطح زمین نزدیکتر می شویم، وزن این لایه ها بیشتر حس می شود. در سطح دریا، فشار هوا حدود ۱۰۱۳ هکتوپاسکال یا ۱ اتمسفر می باشد. این یعنی بر هر سانتیمتر مربع از بدن ما حدود یک کیلوگرم نیرو وارد می شود.
چرا ما فشار هوا را احساس نمی کنیم؟
۱. تعادل فشار داخلی با فشار خارجی
بدن انسان پر از مایعات و گازها است. فشار داخلی که از خون، مایعات میان بافتی و هوای موجود در ریه ها ایجاد شده، دقیقاً با فشار خارجی هوا برابری می کند. به همین دلیل ما فشاری اضافه بر بدن حس نخواهیم کرد. اگر این تعادل به هم بخورد، مشکلاتی مانند سردرد، تنگی نفس یا پارگی پرده گوش رخ می دهد.
۲. نقش پوست و دیواره های بدن
پوست و استخوان ها مانند یک سپر طبیعی عمل کرده و فشار بیرونی را به صورت یکنواخت در سراسر بدن پخش خواهد کرد. این ویژگی باعث شده سلول ها تحت فشار نقطهای قرار نگرفته و ما احساس سنگینی نداشته باشیم.
۳. سازگاری تکاملی بدن انسان
در طول میلیون ها سال تکامل، بدن موجودات زنده از جمله انسان ها یاد گرفته اند خود را با فشار هوای زمین سازگار کنند. بنابراین نه تنها این فشار برای ما طبیعی بوده، بلکه سیستمهای حیاتی بدن بدون آن نمی توانند درست عمل کنند.
چه زمانی فشار هوا را آشکارا احساس میکنیم؟
اگرچه در شرایط عادی فشار هوا احساس نشده، اما در موقعیت هایی که تغییر ناگهانی در آن رخ می دهد، بدن واکنش نشان خواهد داد:
- در ارتفاعات بالا: با افزایش ارتفاع، فشار هوا کاهش می یابد. این کاهش باعث ورود اکسیژن کمتر به خون شده و عوارضی مانند خستگی، سردرد، سرگیجه و بیماری ارتفاع ایجاد خواهد کرد.
- در اعماق آب: غواصان هنگام پایین رفتن در آب با فشار چندین برابر هوا مواجه خواهند شد. به همین دلیل به تجهیزات خاص نیاز دارند.
- پرواز با هواپیما: تغییر ناگهانی فشار در کابین خواهد توانست باعث گرفتگی گوش یا سرگیجه شود.
- تغییرات آب و هوایی: افت یا افزایش ناگهانی فشار هوا ممکن بوده بر سیستم عصبی و گردش خون تاثیر گذاشته و حس خستگی یا بی حالی ایجاد کند.
نقش فشار هوا در زندگی روزمره
فشار هوا تنها یک مفهوم علمی نبوده، بلکه در زندگی روزانه ما تاثیرات زیادی دارد:
- تنفس طبیعی: ورود و خروج هوا در ریه ها تنها به کمک اختلاف فشار امکان پذیر می باشد.
- گردش خون: فشار مناسب به قلب کمک می کند خون در بدن جریان یابد.
- آب و هوا: تغییرات فشار هوا عامل اصلی شکل گیری بادها، بارش باران و تغییرات جوی است.
- فعالیت های ورزشی: ورزشکاران در کوهنوردی، دوچرخه سواری و پرواز با تغییرات فشار مواجه می شوند و باید بدنشان را آماده سازند.
چرا در کوهنوردی باید به فشار هوا توجه کنیم؟
کوهنوردی یکی از فعالیت هایی بوده که تغییر فشار هوا در آن بیشترین تاثیر را دارد. در ارتفاعات بالاتر از ۲۵۰۰ متر فشار اکسیژن کاهش پیدا کرده و بدن برای جبران آن مجبور به افزایش تنفس و ضربان قلب می شود. اگر کوهنورد به تدریج تطابق پیدا نکند، ممکن است دچار بیماری ارتفاع، ورم مغزی یا ریوی شود. به همین دلیل استفاده از تجهیزات مناسب، صعود مرحلهای و مصرف آب کافی اهمیت زیادی دارد.
جمع بندی کلی:
با اینکه فشار هوا دائماً بر بدن ما وارد میشود، ما آن را حس نخواهیم کرد. زیرا فشار داخلی بدن با فشار بیرونی در تعادل بوده و سیستم های محافظتی بدن مانند پوست و استخوان ها آن را خنثی می کنند. اما در شرایط خاص مثل ارتفاعات، غواصی یا پرواز این تعادل بر هم می خورد و تاثیرات فشار هوا آشکار می شود. شناخت این موضوع به ما کمک کرده تا هم در زندگی روزمره و هم در فعالیت های خاص مانند کوهنوردی، سفر هوایی یا غواصی، بدن خود را بهتر مدیریت کنیم.
به پایان این مقاله رسیدیم، امیدواریم که مقاله “چرا ما فشار هوا را احساس نمی کنیم؟” مورد قبول شما بوده باشد. همچنین ممکن است بخواهید مقاله دیگر ما را در مورد “علت افت فشار در ارتفاع چیست؟” را هم ببینید.